Bồ công anh

 

Tên khoa học: Herba taraxaci mongolicium radice

Bồ công anh có 2 loại là Bồ công anh Việt Nam (Lactuca indica L) và Bồ công anh Trung Quốc (Taraxacum mongolicum handmazz). Bồ công anh dùng làm thuốc được ghi đầu tiên trong sách Tân tu bản thảo.

Tính vị qui kinh: Vị đắng, ngọt, hàn. Qui kinh can, vị.

  • Theo các sách cổ: Sách Tân tu bản thảo: “vị ngọt, bình, không độc”. Sách Bản thảo thuật: “ngọt, bình, hơi hàn”. Sách Bản thảo diễn nghĩa bổ di: “nhập dương minh, thái âm kinh”

Thành phần chủ yếu: Taraxastreol choline, inulin, pectin

Tác dụng dược lý:

  1. Theo Y học cổ truyền: Thanh nhiệt, giải độc, lợi thấp thông lâm. Chủ trị các chứng ung thũng sang dương, nhũ ung, trường ung, hầu tí, mục xích thũng thống, thấp nhiệt hoàng đản, nhiệt lâm.
    – Trích đoạn Y văn cổ: Sách Tan tu bản thảo: “chủ phụ nhân nhũ ung thũng sắc nước uống và đắp”. Sách Bản thảo diễn nghĩa bổ di: “hóa nhiệt độc, tiêu ác thũng kết hạch, giải thực độc, tán trệ khí:. Sách Trấn nam bản thảo: “đắp trị, sang thũng độc, giới lại tiên sang (ghẻ, phong hủi, chàm, nhọt lở), khư phong tiêu sang độc, tán loa lịch kết hạch, chỉ tiêu tiện huyết, trị ngũ lâm lung bế, lợi bàng quang”. Sách Bản thảo cương mục thập di: ” trị tất cả các chúng trùng, rắn độc cắn”. Sách bản thảo cầu chân: “Bồ công anh nhập dương minh vị, quyết âm can, lương huyết giải độc cho nên là thuốc đứng đầu trong trị nhũ ung, nhũ nham. Đâu vú thuộc can, bầu vú thuộc vị, các chứng nhũ ung nhũ nham, phần lớn do nhiệt thịnh huyết trệ, do vậy thuốc trực nhập vào 2 kinh nên đắp thuốc ngoài tiêu sưng tốt, tiêu bên trong cần kết hợp với Hạ khô thảo, Trĩ mẫu, Liên kiều, Bạch chỉ”. Sách tùy tức cơ ẩm thực phổ: “Thanh phế lợi thấu hóa đàm, tán kết, tiêu ung…thông nhũ”.
  2. Kết quả nghiên cứu dược lý hiện đại.
    – Thuốc có tác dụng kháng khuẩn: Thuốc sắc Bồ công anh ức chế các loại vi khuẩn như tụ cầu vàng, liên cầu khuẩn dung huyết, phế cầu, não mô cầu, trực khuẩn bạch hầu, trực khuẩn lỵ Flexner, trực khuẩn mủ xanh, leptospira hebdomadia
    – Tác dụng nhuận tràng
    – Có tác dụng lợi mật, bảo vệ gan, lợi tiểu

Ứng dụng lâm sàng:

  1. Trị viêm tuyến vú sưng, nóng đỏ chưa vỡ mủ (uống trong và đắp ngoài)
  2. Trị táo bón, thuốc có tác dụng nhuận tràng.
  3. Trị viêm amidan, mỗi ngày sắc 120-180g, Bồ công anh khô uống.
    Trị viêm tuyết vú kết hợp với Liên kiều, Kim ngân hoa, Xuyên giáp sao, Dùng bài Nhũ ung thang: Bồ công anh 40g, Kim ngân hoa 40g sao, Sơn giáp 12g, Liên kiều 16g, Thiên hoa phấn 16g, Thanh bì 8g, Sài hồ 12g, Sinh cam thảo 8g, sắc nước uống.
  4. Trị viêm ruột thừa: Dùng bài: Bồ công anh 40g, Kim ngân hoa 40g, Đại hoàng 20g, Đơn bì 20g, Xuyên luyện tử 12g, Xích thược 16g, Đào nhân 12g, Sinh cam thảo 12g sắc nước uống.
  5. Trị viên gan cấp: Có thể dùng Bồ công anh 20g, Nhân trần 20g, Thổ phục linh 20g, Bạch mao căn 20g, sắc nước uống
  6. Trị viêm màng tiếp hợp cấp: Có thể dùng Bồ công anh sắc nước xông mắt, dùng thêm Cúc hoa, Hạ khô thảo càng tốt.
  7. Trị đục giác mạc: Thuốc nhỏ mắt Bồ công anh (hàm lượng 100ml thuốc có 3g Bồ công anh khô) nhỏ mắt ngày 3 lần, đồng thời uống nước sắc Bồ công anh (Tạp chí Thiên Tân Y Dược 1974, 7:3620)
  8. Trị bỏng, nhiễm trùng: Bồ công anh tươi giã nát gia cồn 75 độ, trộn đắp tại chỗ bỏng (Tạp chí Đông Tây Y kết hợp 1987, 5:301)
  9. Trị bệnh quai bị:  DÙng Bồ công anh tươi 30g, (khô thì 20g) gia 1 quả lòng trắng trứng gà, thêm ít đường phèn bọc vải đắp vùng đau, ngày thay 1 lần (Báo Tân Y Học 1972, 10:49)
  10. Trị nốt ruồi da: Dùng Bồ công anh tươi đắp có kết quả (Báo Y Học Nông Thôn Trung Quốc 1986, 1:64)
    Ngoài ra có người còn dùng Bồ công anh chữa viêm tiết niệu, viêm bàng quang, trị đau đầy bao tử, rối loạn tiêu hóa dùng bài: Bồ công anh  40g, Quất bì 24g, Sa nhân 12g, tán bột mịn, mỗi lần uống 1-2g, ngày 2-3 lần.

Liều dùng và chú ý: 8-30g, thuốc tươi có thể dùng gấp 2-3 lần, đắp ngoài, dùng không hạn chế.

About Admin

Tôi là Lâm, là admin website Hương Rừng. Với đam mê tìm hiểu về các loại thảo dược, gia vị độc đáo của Việt Nam. Với những kiến thức tôi được đọc và được trải nghiệm thực thế, hy vọng sẽ chia sẻ được nhiều thông tin hữu ích về Thảo dượcẨm thực Việt Nam tới các bạn.

Leave a Reply